พิจารณาความตาย : ไม่ตื่นตระหนกแต่ตระหนักรู้

สัตว์ทั้งปวง ทั้งที่เป็นคนหนุ่ม คนแก่, ทั้งที่เป็นคนพาลและบัณฑิต, ทั้งที่มั่งมี และยากจน ล้วนแต่มีความตายเป็นที่ไปถึง ในเบื้องหน้า. เปรียบเหมือนภาชนะดินที่ช่างหม้อปั้นแล้ว ทั้งเล็กและใหญ่ ทั้งที่สุกแล้ว และยังดิบล้วนแต่มีการแตกทำลายเป็นที่สุด ฉันใด, ชีวิตแห่งสัตว์ทั้งหลาย ก็มีความตายเป็นเบื้องหน้า ฉันนั้น
– มหาปรินิพพานสูตร มหา ที่ ๑๐ / ๑๓๙ / ๑๐๖

ความตาย คือ…นิรันดร์ นี่คือสิ่งที่ทุกคนจำต้องตระหนักไว้เสมอ แม้ผู้คนมากมายไม่อยากเผชิญ พูดถึง แม้แต่จะคิดถึง แต่ทุกชีวิตก็หนีความตายไปไม่พ้น ดังนั้นการพิจารณาความตายด้วยความสงบสุขุมจึงน่าจะมีคุณค่าสำหรับชีวิตที่ยังอยู่

คุณค่าแห่งเตรียมใจเผชิญกับความตายจะทำให้ ไม่กลัวทุรนทุราย ไม่ตื่นตระหนก แต่ตระหนักรู้ในสัจจธรรมแห่งชีวิต ดังเช่นพระนิกายเซ็นได้กล่าวไว้ว่า

ชีวิตที่เข้าถึงปัจจุบันจะไม่หวั่นไหวกับความตายเลย

การ ละเว้นทำชั่วและมุ่งมั่นทำความดี เมื่อถึงคราวสูญเสียพลัดพรากจิตใจก็ย่อมไม่หวั่นไหวและยังนำไปสู่การปล่อยวางด้วยความสงบสุขุม

การระลึกถึงความตายอยู่เสมอ ทำให้เราคลายความยึดติดทั้งสิ่งที่น่ายินดีและสิ่งที่ชวนยินร้าย (เช่น ความสูญเสีย ความบาดหมาง) จึงช่วยให้เรามีชีวิตที่ผาสุก โปร่งเบา และสงบเย็น    กล่าวอีกนัยหนึ่งหากเรารู้วิธีตายดี ก็ย่อมรู้ว่าจะมีชีวิตที่ดีได้อย่างไร ในทางกลับกันการมีชีวิตที่ดีย่อมช่วยให้เราตายดีในที่สุด ชีวิตที่ผาสุกกับความตายที่สงบ หาได้แยกจากกันไม่
– พระไพศาล วิสาโล

 

How…?

 

โลกนี้เต็มไปด้วยสถานศึกษานานาวิชาสารพัด แต่การเรียนรู้ศาสตร์ด้านความตายกลับหาได้ยาก ยิ่งการเรียนรู้เพื่อเตรียมตัวเตรียมใจเผชิญกับความตายก็แทบไม่เคยได้ยินมาก่อน

ณ วันนี้ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)ได้สนับสนุนโครงการ เรียนรู้เรื่องการเผชิญความตายอย่างสงบ” ซึ่งจัดโดยเครือข่ายชาวพุทธเพื่อพระพุทธศาสนาและสังคมไทย (คพส.) และเสมสิกขาลัย โดยมีจุดหมายเพื่อเรียนรู้เรื่องของชีวิตและความตายอย่างถ่องแท้ ไม่ตื่นตระหนกต่อความตายแต่มองสิ่งนี้ด้วยความลุ่มลึก

3 วันแห่งการเรียนรู้ร่วมกันเปี่ยมไปด้วยการแชร์ประสบการณ์ ความรู้สึกนึกคิดอันเกี่ยวเนื่องกับความอ้างว้าง ความกลัวและความตาย เพื่อให้ทั้งผู้เข้าร่วมอบรมและตนเอง ได้สัมผัสรับรู้อย่างถ่องแท้ ยังผลให้แปรเปลี่ยนความรุ่มร้อนทุกข์โศกเป็นความผ่อนคลาย เบาสบายและสงบเย็น

 

สิ่งที่ผู้อบรมจะได้เรียนรู้มีหลากหลาย อาทิเช่น

  1. เรียนรู้แนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับความตาย และเหตุปัจจัยที่กำหนด
  2. เรียนรู้เรื่อง “ภาวะใกล้ตาย” ว่าเป็นอย่างไร
  3. ทำความเข้าใจหลักการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายที่นำไปปฏิบัติได้จริง (กาย ใจ สิ่งแวดล้อม จิตวิญญาณ ความสัมพันธ์ ฯลฯ)
  4. ฝึกทำมรณสติ (ตายก่อนตาย)
  5. ฝึกทำภาวนาร่วมกับผู้ป่วย

ฯลฯ

 

ข้อตกลงร่วม

  1. ตรงต่อเวลา (เริ่ม)
  2. ปิดสัญญาณโทรศัพท์มือถือระหว่างอบรม และเปิดเฉพาะเวลาพัก เพื่อให้มีสมาธิกับการอบรม
  3. เปิดใจรับฟังและเคารพความคิดเห็นที่ต่างของเพื่อน
  4. แบ่งปันประสบการณ์เพื่อเรียนรู้อย่างเต็มที่
  5. ฝึกมองความรู้สึกที่เกิดขึ้นอย่างเป็นกลาง ไม่ต้องให้คุณค่าว่าดีหรือไม่ดี ถูกหรือผิด
  6. ถ้ามีคำถามอยากให้เป็นคำถามที่นำไปใช้ประโยชน์ได้จริงในชีวิต

 

Where…?

 

  • เผชิญความตายอย่างสงบ / เสมสิกขาลัย เครือข่ายพุทธิกา เครือข่ายชีวิตสิกขา (งานศพออกแบบได้) บ้านพุฒมณฑา
  • เป็นมิตรกับความตาย / เสมสิกขาลัย

 


 

แหล่งข้อมูล

ร่วมแบ่งปันเรื่องราวดีๆ...
เครือข่ายที่เกี่ยวข้อง